Tussen dijk en dossier – Cisca Zuurveld
Achter elke goede samenwerking in de zorg schuilt iemand die weet hoe je mensen en belangen verbindt. Bij De huisartsenconnectie is een van deze verbinders Cisca Zuurveld, beleidsadviseur domeinoverstijgend samenwerken. Ze brengt huisartsen, gemeenten en welzijnsorganisaties samen, met één doel: zorg en ondersteuning beter op elkaar laten aansluiten. “Als mensen op het juiste moment de juiste hulp krijgen, scheelt dat iedereen tijd en energie.”
“Goede zorg gaat niet alleen over medische handelingen, maar ook over kwaliteit van leven.”
Van kindervisiteur naar verbinder
Cisca Zuurveld is geboren en getogen in Zeeland. Haar loopbaan begon ooit bij de kinderfysiotherapie, maar gaandeweg verschoof haar aandacht naar de ouderenzorg. “Vanuit de kinderen kom je vanzelf bij de ouderen terecht,” zegt ze met een glimlach. Via het toenmalige PeriScaldes raakte ze betrokken bij het opzetten van proactieve ouderenzorg voor huisartsen. Daar ontdekte ze haar fascinatie voor samenwerking: “Ouderenzorg gaat niet alleen over ziekte, maar vooral ook over kwaliteit van leven. Dat vraagt een bredere blik dan alleen je zorgbril. Je ontkomt dan niet aan samenwerking met mensen binnen het sociaal domein. Een goede samenwerking kun je alleen bereiken als zorg, welzijn en gemeente elkaar weten te vinden, naar elkaar luisteren en praktisch samenwerking vormgeven.”
Samenwerking met hoofd en hart
In haar huidige rol brengt Cisca huisartsen, gemeenten en welzijnsorganisaties samen om gezamenlijk naar oplossingen te zoeken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk is het allesbehalve eenvoudig. “Iedere partij heeft een eigen manier van werken, eigen systemen en financiering. Toch moet je elkaar ergens vinden, in het belang van de patiënt.”
“Je kunt huisartsen niet iets opleggen. Ze moeten zelf ervaren dat iets beter werkt. Kleine veranderingen die direct merkbaar zijn, zorgen voor draagvlak.”
Ze benadrukt dat samenwerking alleen werkt als die van binnenuit groeit. “Dat is de kunst: luisteren, aansluiten bij de praktijk en samen ontdekken wat werkt.”
Praktijkvoorbeeld: sociaal-medisch overleg
Een van de projecten waar Cisca trots op is, is het sociaal-medisch overleg op Schouwen-Duiveland. “Daar zagen we dat huisartsen gefrustreerd raakten door de moeizame samenwerking met de gemeente. Procedures duurden lang, terwijl de situatie van patiënten ondertussen verslechterde. Door te luisteren naar elkaars frustratie en mogelijkheden konden we aan een oplossing werken. We hebben toen een overlegvorm opgezet waarin huisartsen en gemeentemedewerkers online kunnen afstemmen. Zo kunnen ze eerder signaleren en sneller handelen en samen oplossingen in gang zetten.”
“Echte samenwerking groeit van binnenuit. Als mensen zelf ervaren dat iets beter werkt, blijft het ook écht bestaan.”
Wat begon als een pilot bij drie praktijken, groeide uit tot een regionaal initiatief dat inmiddels in negen van de tien praktijken draait. “Ze hebben het zelf verder ontwikkeld, met hun eigen accenten. Dat is precies wat je wilt: dat samenwerking iets wordt van de mensen zelf.”
Tussen regels en realiteit
De weg naar die samenwerking is niet altijd eenvoudig. “Onze samenleving is ingericht met aparte domeinen: de zorgverzekering voor individuele zorg aan de ene kant, de gemeentelijke ondersteuning voor het collectief aan de andere. Met eigen opdrachten, regels en financiering. Dat maakt afstemmen lastig. Iedereen wil wel samenwerken, maar het vraagt tijd, vertrouwen en kennis van elkaars wereld.”
Daarbij is er volgens Cisca ook een bredere, maatschappelijke uitdaging. “We zijn een heel individueel ingestelde samenleving geworden. Mensen delen minder met hun directe omgeving, terwijl juist dat contact veel problemen kan voorkomen. Soms kom je bij de huisarts met iets waarbij hulp uit je omgeving ook zou werken. En anders kan een welzijnswerker die jouw buurt kent helpen, iemand die naast je gaat staan en kijkt: waar word jij weer blij van? En je daarin ondersteunt als dat nodig is.”
Positieve gezondheid en eigenaarschap
Cisca pleit daarom voor een bredere kijk op gezondheid, geïnspireerd door het gedachtegoed van positieve gezondheid.
“Gezondheid gaat niet alleen over herstel, maar ook over betekenis en plezier. Als je mensen helpt om hun eigen kracht te ontdekken, voorkom je dat alles gemedicaliseerd wordt.”
Toch erkent ze dat het systeem nog niet altijd meebeweegt. “We hebben de keuze gemaakt om bijvoorbeeld dossiers bij instellingen te laten, in plaats van bij de mensen zelf. Dat maakt het uitwisselen van informatie ingewikkeld. Terwijl juist dat helpend is om domeinoverstijgend te kunnen werken.”
Reflectie en vooruitblik
Binnen De huisartsenconnectie ziet ze haar werk als een voortdurende zoektocht naar balans: tussen ambitie en realiteit en tussen beleid en praktijk. “We hebben afspraken met zorgverzekeraars, die moet je goed uitvoeren, faciliteren en registreren. Daar zit nog werk in. Soms is de basis een grasdijk, soms een asfaltdijk, maar overal moet die stevig genoeg zijn om op verder te bouwen. En daar gaan we elkaar steeds beter vinden.”
Voor de toekomst hoopt ze dat samenwerking tussen zorg en sociaal domein vanzelfsprekend wordt. “Dat het geen project meer is met een aparte naam, maar gewoon de manier waarop we werken.”
De mens achter de adviseur
Wie met Cisca praat, merkt al snel haar ontdekkingszin en betrokkenheid. Ze gelooft in vooruitgang, maar niet in perfectie. “Het leven is vaak een worsteling, maar ik wil kijken: hoe kan het dan wél? Opgeven past niet bij mij.”
In haar vrije tijd vindt ze ontspanning in muziek. Ze speelt dwarsfluit in een duo met een harpiste: “Dat is ook samenwerken, maar dan in klank”, en geniet van haar gezin en kleinkinderen. Zeeland noemt ze met overtuiging thuis: “Wind, ruimte en nuchterheid. Je kunt hier jezelf zijn. Dat vind ik misschien wel het belangrijkste, in het werk en daarbuiten.”